Η κατάθλιψη είναι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας που μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των εφήβων. Πρόκειται για μία ψυχική ασθένεια που επηρεάζει όλο το σώμα και έχει αντίκτυπο στον τρόπο που ένα άτομο αισθάνεται, σκέφτεται και συμπεριφέρεται.
Έρευνες που έχουν γίνει στο γενικό πληθυσμό, έχοντας ως στόχο την ανίχνευση της προδιάθεσης στην κατάθλιψη σε άτομα υγιή, δείχνουν ότι το 2% έως 4% των παιδιών και 4% έως 8% των εφήβων πάσχουν από κατάθλιψη. Το ποσοστό αυτό αυξάνει όταν πρόκειται για κλινικούς πληθυσμούς. Για παράδειγμα, έχει υπολογιστεί ότι 1 στα 5 παιδιά που παραπέμπονται σε ψυχιατρικά τμήματα παρουσιάζουν καταθλιπτική συμπτωματολογία.
Στην Ελλάδα σε μία έρευνα ( Μαδιανός, 1993) που συμπεριέλαβε 1316 εφήβους ηλικίας 12 – 17 ετών διαπιστώθηκαν ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης (20,3 %). Σε πολλές χώρες η αυτοκτονία είναι μια από τις τρεις πιο κοινές αιτίες του θανάτου στην ομάδα ηλικίας 15-34 ετών. Οι περισσότεροι έφηβοι που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν πάσχουν από κάποιας μορφής συναισθηματική διαταραχή.
Είναι λοιπόν εξαιρετικά σημαντικό οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και άλλοι που φροντίζουν παιδιά να γνωρίζουν για την κατάθλιψη στην παιδική και εφηβική ηλικία. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων της πάθησης και η θεραπεία δημιουργούν τις καλύτερες προϋποθέσεις για την προστασία του παιδιού από μελλοντικά προβλήματα σε ψυχικό και κοινωνικό επίπεδο.
Ποια είναι όμως εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να μας ανησυχήσουν και να αναζητήσουμε τη βοήθεια ειδικού;
* Αυξημένος εκνευρισμός και ευερεθιστότητα, ακόμα και οι πιο μικρές δυσκολίες φέρνουν εκνευρισμό και θυμό που το παιδί ή ο έφηβος δεν μπορεί να διαχειριστεί. Γονείς παιδιών που νοσούν από κατάθλιψη αναφέρουν χαρακτηριστικά «δεν μπορεί να παραμείνει στη θέση του, είναι ανήσυχο και νευρικό». Αυτά τα διαστήματα ευερεθιστικότητας διακόπτονται συχνά από διαστήματα απάθειας.
* Η μείωση της ψυχοκινητικότητας εκδηλώνεται συνήθως με απομάκρυνση από φίλους και από δραστηριότητες από τις οποίες το παιδί αντλούσε χαρά και ικανοποίηση στο παρελθόν (το παιδί δεν επισκέπτεται πια τους φίλους του, ή δεν κάνει καθόλου φίλους και περνά τον περισσότερο χρόνο του μόνο, ενώ δραστηριότητες που το ευχαριστούσαν στο παρελθόν δεν έχουν πλέον ενδιαφέρον). Παρουσιάζει μία εικόνα χαμηλής ενεργητικότητας και κόπωσης. Είναι λιγότερο χαμογελαστό, υπερβολικά υπάκουο έως αδιάφορο σε ό,τι συμβαίνει γύρω του.
* Πολλές απουσίες από το σχολείο και σημαντική μείωση στη σχολική επίδοση: το παιδί χάνει πολλά μαθήματα και η επίδοσή του στα μαθήματα μειώνεται σε σημαντικό βαθμό.
* Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες: συνήθως απώλεια της όρεξης που έχει ως αποτέλεσμα απώλεια βάρους. Μερικές φορές αύξηση της όρεξης και παρηγοριά στο φαγητό.
* Προβλήματα στον ύπνο: το παιδί μπορεί να ξυπνά πολλές φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας ή να μην μπορεί να ξυπνήσει το πρωί.
* Αναποφασιστικότητα, έλλειψη συγκέντρωσης: παιδιά που ήταν καλά οργανωμένα στο παρελθόν φαίνεται να ξεχνούν, να μην μπορούν να οργανώσουν το χρόνο και τις δραστηριότητές τους ή να συγκεντρωθούν σε ό,τι κάνουν.
* Υπερβολικά συναισθήματα ενοχής και ανικανότητας: φράσεις όπως «Είμαι χαζός» ή «Εγώ φταίω για όλα» είναι συχνές στο καταθλιπτικό παιδί.
* Απουσία ενθουσιασμού ή κινήτρου και χαμηλή αυτοεκτίμηση: αδυνατούν ή αρνούνται να αξιολογήσουν σωστά τις δυνατότητές τους και αισθάνονται αμηχανία, όταν οι άλλοι τους επαινούν. Θεωρούν ότι δεν αξίζουν την προσοχή και τη φροντίδα των άλλων, αλλά ακόμα και όταν την δέχονται την αντιμετωπίζουν καχύποπτα.
* Συχνά παράπονα για κεφαλαλγίες και πόνους στο στομάχι: τα συμπτώματα αυτά συνήθως απορρέουν από την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών.
* Θλίψη και απελπισία: τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας και για αρκετές ώρες της ημέρας το παιδί κλαίει και είναι θλιμμένο.
* Μπορεί να παρουσιάσει επιπλέον αντικοινωνικές συμπεριφορές: το σκάνε από το σπίτι, λένε συνεχώς ψέματα , κλέβουν από μαγαζιά.
* Χρήση ουσιών και κατάχρηση αλκοόλ: πολλές φορές οι έφηβοι επειδή δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το συναισθηματικό κενό που νιώθουν καταφεύγουν στη χρήση ουσιών πιστεύοντας ότι θα τους βοηθήσει να αισθανθούν καλύτερα.
* Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου και αυτοκτονίας: αρκετές φορές ένας έφηβος που είναι θυμωμένος μπορεί να πει τη φράση «Μακάρι να πέθαινα». Η αυτοκτονία όμως είναι μια πραγματικότητα ακόμη και για τα παιδιά και τους εφήβους. Όταν μια τέτοια φράση προέρχεται από τα χείλη ενός παιδιού ή εφήβου με κατάθλιψη, θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψιν.
Όταν μερικά από τα προαναφερόμενα συμπτώματα επιμείνουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες, οι προβληματισμοί πρέπει να συζητηθούν με την οικογένεια ή με ένα στενό φίλο ή με ένα δάσκαλο του παιδιού ή του νεαρού ατόμου πριν γίνει ένα βήμα παραπέρα. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω ότι στην περίπτωση του εφήβου ο κίνδυνος της μη διάγνωσης οφείλεται στο γεγονός ότι παρόλο που τα συμπτώματα αυτά υπάρχουν, ο έφηβος τα αρνείται εφησυχάζοντας τους γονείς του, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να τα καταφέρει μόνος του. Σε αυτή την περίπτωση η πρόγνωση είναι αρκετά δυσοίωνη με υψηλό κίνδυνο συνύπαρξης της κατάθλιψης με άλλες ψυχικές διαταραχές. Επιπλέον ο κίνδυνος αυτοκτονίας σε νεαρά άτομα είναι αρκετά υψηλός. Αν οι γονείς ή άλλα ενήλικα πρόσωπα στη ζωή του παιδιού ή του εφήβου υποψιάζονται την ύπαρξη κατάθλιψης, θα πρέπει να αναζητήσουν εξειδικευμένη βοήθεια. Η κατάθλιψη θεραπεύεται.
«Φάρμακο» για την κατάθλιψη η μεσογειακή διατροφή 
Η ακολούθηση των επιταγών της μεσογειακής διατροφής μπορεί να αποτρέψει την κατάθλιψη, σύμφωνα με μία ισπανική μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 10.000 ενήλικες. Όπως έδειξε, η κατάθλιψη ήταν κατά 30% λιγότερο πιθανή σε όσους έτρωγαν πολλά λαχανικά, φρούτα και δημητριακά, και λίγο κρέας.Επιστήμονες από τα Πανεπιστήμια Las Palmas και Navarra επιστράτευσαν 10.094 υγιείς φοιτητές, τους οποίους παρακολούθησαν επί 4,5 χρόνια.
Όπως γράφουν στην «Επιθεώρηση της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας» (JAMA), οι εθελοντές τους συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τον τρόπο ζωής τους και εκείνοι υπολόγισαν τη συμμόρφωσή τους στις επιταγές της μεσογειακής διατροφής.
Οι εθελοντές που ακολουθούσαν περισσότερο τη μεσογειακή διατροφή ήταν κυρίως άντρες, πρώην καπνιστές, παντρεμένοι και μεγαλύτερης ηλικίας. Επίσης ήταν πιο δραστήριοι και προσλάμβαναν περισσότερες θερμίδες.
Στη διάρκεια των 4,5 ετών, 480 εθελοντές ανέπτυξαν κατάθλιψη. Οι 156 ήταν άντρες και οι 324 γυναίκες.
Αφού έλαβαν υπ’ όψιν διάφορους παράγοντες που θα μπορούσαν να συσχετίζονται με την κατάθλιψη (όπως την οικογενειακή κατάσταση, τον αριθμό των παιδιών κ.ά.) οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι άντρες και γυναίκες που τρέφονταν περισσότερο μεσογειακά, είχαν πάνω από 30% λιγότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν κατάθλιψη.
Η προστατευτική δύναμη της μεσογειακής διατροφής παρέμεινε αναλλοίωτη ακόμα και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπ’ όψιν στοιχεία της προσωπικότητας, όπως η ανταγωνιστικότητα και το άγχος, που επίσης θα μπορούσαν να σχετίζονται με την κατάθλιψη.
«Το 30% είναι μεγάλη μείωση του κινδύνου και μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σημαντικό, εάν αναλογιστούμε πόσο συχνή είναι η κατάθλιψη», είπε ο επικεφαλής ερευνητής Μιγκέλ Μαρτίνεζ-Γκονζάλες, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Navarra.
«Είναι πλέον καλά τεκμηριωμένο ότι η μεσογειακή διατροφή αποτελεί “φάρμακο” για την καρδιαγγειακή νόσο – και οι ίδιες φλεγμονώδεις πρωτεΐνες που ενεργοποιούν την καρδιοπάθεια έχει διαπιστωθεί ότι είναι αυξημένες στους καταθλιπτικούς ασθενείς».
Ο δρ Μαρτίνεζ-Γκονζάλες εκτιμά ότι το όφελος στην ψυχική υγεία προκύπτει από το σύνολο των επιταγών της μεσογειακής διατροφής και όχι από κάποια μεμονωμένα συστατικά της.
Η μελέτη αυτή προστίθεται στον όγκο των κλινικών ερευνών που δείχνουν ότι η υγιεινή διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην θεραπεία της κατάθλιψης. Προγενέστερες μελέτες λ.χ. έχουν δείξει ότι μια διατροφή πλούσια σε ελαιόλαδο αυξάνει την ποσότητα της σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Η σεροτονίνη είναι μια χημική ουσία του εγκεφάλου, η οποία μειώνεται στην κατάθλιψη και πολλά αντικαταθλιπτικά φάρμακα δρουν αυξάνοντας την παραγωγή της.
Τα Νέα
Preschool: The New Depression Era
Published Oct 1
It's hard to even accept the idea that a toddler could suffer from a mood disorder, let alone know how to recognize and treat it. Yet as many as 3 percent of all U.S. kids are clinically depressed. Here are some signs to look for — and they may not be what you expect. 
If your young son or daughter were increasingly agitated, frequently feigned illness or began to worry obsessively, you probably wouldn't attribute the behavior to depression. A UCLA expert in child psychiatry says you might be overlooking the obvious — and missing an opportunity to seek much-needed professional help.
Although most commonly associated with adolescents and adults, depression and other mood disorders are diagnosed in children barely out of diapers. Studies have found that nearly 1 percent of preschool-age children, and approximately 3 percent of children overall, are clinically depressed. But many more remain under the radar.
Ο κατηγορούμενος δεν προσήλθε στο δικαστήριο και εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Την ενοχή του, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, πρότεινε η εισαγγελέας της έδρας. 
